Te stil, die elektrische auto's… Echt waar?

Dat een elektrisch voertuig bij lage snelheid minder geluid produceert dan een voertuig met een verbrandingsmotor, is geen nieuwe vaststelling. Net om aan die bezorgdheid tegemoet te komen, heeft de Europese Unie de installatie van een AVAS-systeem (Acoustic Vehicle Alerting System) verplicht gemaakt voor nieuwe elektrische en plug-inhybride voertuigen.

Sinds 2021 moeten alle nieuwe elektrische voertuigen die in Europa op de markt worden gebracht een kunstmatig geluidssignaal uitzenden bij lage snelheid en tijdens achteruitrijmanoeuvres. Het doel is duidelijk: kwetsbare weggebruikers de aanwezigheid van een voertuig beter laten waarnemen wanneer de traditionele motorgeluiden afwezig of sterk verminderd zijn.

Het huidige debat gaat dan ook niet over het ontbreken van een veiligheidsvoorziening, maar over de mate waarin die voorziening doeltreffend is en over mogelijke verbeteringen.

De studie van Vias wijst uit dat sommige geteste elektrische voertuigen later worden opgemerkt dan andere en dat de prestaties van AVAS-systemen kunnen verschillen van model tot model.

Hierbij moet worden benadrukt dat de uitgevoerde testen betrekking hadden op een beperkt aantal voertuigen en plaatsvonden onder specifieke experimentele omstandigheden. De deelnemers beoordeelden de detecteerbaarheid van voertuigen op basis van geluidsopnames in een gecontroleerde omgeving.

Deze observaties maken het mogelijk om de akoestische waarneming van bepaalde voertuigen te onderzoeken, maar ze volstaan niet om uitspraken te doen over het gedrag van het volledige elektrische wagenpark dat vandaag op de weg rijdt.

Het cijfer dat wellicht de meeste aandacht heeft gekregen, is de vaststelling dat 42% van de ongevallen waarbij een elektrische wagen betrokken is, ook een kwetsbare weggebruiker betreft, tegenover 27% voor alle auto's samen.

Deze statistische vaststelling moet met de nodige voorzichtigheid worden geïnterpreteerd. Ze beschrijft de aard van de geregistreerde ongevallen, maar bewijst niet dat de relatieve stilte van het voertuig daarvan de oorzaak is. Tal van factoren beïnvloeden het ongevalsrisico: de stedelijke of landelijke omgeving, de verkeersdichtheid, de inrichting van de infrastructuur, de snelheid, het gedrag van weggebruikers, het veiligheidsniveau van voertuigen en de blootstelling aan voetgangers- en fietsverkeer.

Op dit moment is er geen bewijs dat het vastgestelde verschil voornamelijk verband houdt met de akoestische detecteerbaarheid van elektrische voertuigen.

De transitie naar elektrische mobiliteit gaat gepaard met een grondige vernieuwing van het wagenpark. De elektrische voertuigen die vandaag op de markt komen, zijn doorgaans recenter en uitgerust met geavanceerde rijhulpsystemen, zoals automatische noodremfuncties, detectie van voetgangers en fietsers, camera's, radar- en sensortechnologie en systemen voor botsingspreventie.

Daarnaast is de AVAS-regelgeving pas sinds 2021 volledig van kracht. Een aanzienlijk deel van de internationale studies waar vaak naar wordt verwezen, is gebaseerd op periodes waarin deze systemen nog niet algemeen waren ingevoerd.

Meer recente onderzoeken, onder meer uitgevoerd in het Verenigd Koninkrijk na de verplichte invoering van AVAS, concluderen overigens dat de ongevalscijfers met voetgangers vandaag vergelijkbaar zijn tussen elektrische voertuigen en voertuigen met een verbrandingsmotor.

Dat toont aan dat het onderwerp complex blijft en dat de wetenschappelijke consensus minder eenduidig is dan soms wordt voorgesteld.

De veiligheid van kwetsbare weggebruikers moet vanzelfsprekend een absolute prioriteit blijven. Kwetsbare weggebruikers moeten zich in de best mogelijke omstandigheden kunnen verplaatsen, en elke verbetering die hun veiligheid kan versterken, verdient een grondige evaluatie.

Maar momenteel is het te voorbarig om te concluderen dat elektrische voertuigen intrinsiek gevaarlijker zijn omdat ze zogenaamd "te stil" zouden zijn.

De werkelijkheid is genuanceerder. Elektrische voertuigen zijn vandaag al onderworpen aan specifieke wettelijke voorschriften inzake hoorbaarheid. AVAS-systemen vervullen een belangrijke veiligheidsfunctie en hun verdere ontwikkeling maakt integraal deel uit van de voortdurende verbetering van voertuigen.

De echte uitdaging bestaat er vandaag in om de effectiviteit van deze systemen objectief te evalueren, de meest geschikte technische oplossingen te identificeren en de bescherming van kwetsbare weggebruikers verder te versterken, zonder daarbij de indruk te wekken dat elektrische voertuigen per definitie een groter risico zouden vormen voor voetgangers of fietsers.